Een klant vraagt je om een jaarrekening samen te stellen. Op het eerste gezicht lijkt daar niets bijzonders aan. Maar wat als je weet dat de onderneming eigenlijk controleplichtig is en de structuur zo is ingericht dat die controleplicht wordt ontlopen? Dan wordt het tijd om verder te kijken en vragen te stellen.
Dat blijkt ook uit een recente tuchtzaak. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven bevestigde een maatregel van zes maanden doorhaling voor zowel een registeraccountant als een accountant-administratieconsulent. De accountants hadden meegewerkt aan het samenstellen van jaarrekeningen van vennootschappen die controleplichtig waren, terwijl zij wisten dat de verplichte accountantscontrole werd ontweken.
Niet alleen een administratieve keuze
In de betreffende zaak speelden meerdere zaken. Naast het meewerken aan het ontduiken van de controleplicht, accepteerden de accountants de continuïteitsveronderstelling zonder voldoende onderbouwing. Ook bevatten de jaarrekeningen verschillende onjuistheden en waren toelichtingen ontoereikend.
Het College oordeelde dat hiermee onder meer de fundamentele beginselen van integriteit en vakbekwaamheid en zorgvuldigheid waren geschonden. Een belangrijk punt uit de uitspraak: als voor een accountant duidelijk is dat een cliënt de wettelijke controleplicht wil ontduiken, moet de samenstellingsopdracht worden geweigerd.
Welke vragen stel je jezelf en je klant?
Deze zaak laat zien dat het niet voldoende is om alleen naar de cijfers te kijken. Ook de bedoeling achter een bepaalde structuur of handelwijze kan relevant zijn.
Bijvoorbeeld:
- Waarom is de juridische of financiële structuur op deze manier ingericht?
- Hoe verhoudt de structuur zich tot de controleplicht?
- Zijn er wijzigingen in de groepsstructuur die gevolgen hebben voor de controleplicht?
- Wat is de reden voor bepaalde transacties tussen gelieerde ondernemingen?
- Zijn er signalen dat de klant bewust probeert onder een wettelijke verplichting uit te komen?
- Klopt het verhaal van de klant met wat je in de administratie en jaarrekening ziet?
Juist wanneer verschillende signalen bij elkaar komen, is het belangrijk om niet zomaar door te gaan omdat de administratie technisch kan worden verwerkt.
Fraude signaleren begint met doorvragen
Als accountant of adviseur ben je vaak degene die afwijkingen als eerste kan zien. Dat betekent niet dat je iedere afwijking als fraude moet bestempelen. Wel dat je alert bent en vragen stelt wanneer iets niet logisch lijkt.
Wil je leren hoe je mogelijke fraudesignalen eerder herkent en welke vragen je kunt stellen? In ons webinar in samenwerking met Ebben Partners Fraude signaleren: stel de juiste vragen behandelen we herkenbare situaties uit de mkb-praktijk aan de hand van interactieve casussen.
