Het overlijden van een belastingplichtige leidt in box 3 vaak tot lastige vragen. Niet alleen moet worden bepaald welke bezittingen en schulden tot de nalatenschap behoren, maar vooral ook welk deel van het werkelijke rendement aan de erflater en welk deel aan de erfgenamen moet worden toegerekend. De tegenbewijsregeling maakt die vraag extra relevant.
In KG:202:2026:3 geeft de Kennisgroep richting bij situaties waarin rente of huur niet precies wordt ontvangen in de periode waarop zij betrekking hebben.
Het voorbeeld: rente ná overlijden en huur vóór overlijden
In de casus beschikt een erflater over bank- en spaarrekeningen waarop rente wordt vergoed. De rente wordt pas na het kalenderjaar bijgeschreven, terwijl de rentedatum op 31 december ligt. Verder verhuurt de erflater een box 3‑woning waarvan de huur vooraf wordt betaald. De huur voor oktober, de maand van overlijden, is daarom al in september aan hem overgemaakt. De erflater overlijdt op 1 oktober. De erfgenamen passen zowel namens zichzelf als namens de erflater de tegenbewijsregeling toe. Dit roept de vraag op hoe het werkelijk rendement in het overlijdensjaar moet worden berekend.
Rente: geen voordeel voor de erflater, wel voor de erfgenamen
Na het overlijden gaan de banktegoeden inclusief de opgebouwde rente automatisch over op de erfgenamen. In hun deel van het kalenderjaar wordt de rente wel als regulier voordeel belast. De rentedatum van 31 december bepaalt dat de rente in dat jaar wordt genoten, ook als de uitbetaling pas begin het volgende jaar plaatsvindt.
De Belastingdienst geeft daarbij aan dat, anders dan de memorie van toelichting bij de Wet tegenbewijsregeling box 3 soms lijkt te suggereren, het genietingsmoment ligt op de rentedatum wanneer die voor de uitbetaling valt. De rente wordt dan rentedragend en dat verandert niet door een bijschrijving in januari. Een Vraag & Antwoord (27 oktober 2025) bevestigt deze lijn: rente met rentedatum 31 december hoort bij dat jaar, ook als de bank pas in het nieuwe jaar uitbetaalt.
Vooruitbetaalde huur: wel voordeel voor de erflater
De huur voor oktober is al in september ontvangen en is daarmee tijdens het leven van de erflater feitelijk genoten. Op basis van het kasstelsel leidt dat tot een regulier voordeel bij de erflater, ook al ziet de betaling op een periode die deels na het overlijden valt. Deze vooruitbetaalde huur komt niet terug in de vermogensaanwas. Huurrechten en de bijbehorende verplichting om het huurgenot te verschaffen vallen fiscaal tegen elkaar weg en worden op nihil gewaardeerd.
Voor de erfgenamen speelt de vooruitbetaalde huur geen rol. Zij treden alleen in de verplichting om het huurgenot te verstrekken, en die verplichting wordt eveneens op nihil gewaardeerd, zodat er geen vermogensaanwas ontstaat.
Een afwijkende situatie bij obligaties na 25 augustus 2025
Het standpunt maakt onderscheid voor vermogensbestanddelen die niet onder de vrijstelling van artikel 5.12 Wet IB 2001 vallen, zoals obligaties die na 25 augustus 2025 om 16.00 uur zijn verkregen. In dat geval komt de aangegroeide rente wél tot uitdrukking in de vermogensaanwas van de erflater, omdat deze rente in de waarde van de obligatie is begrepen. Wanneer de rente daarna wordt uitgekeerd, wordt deze bij de erfgenamen als regulier voordeel belast en daalt de waarde van de obligatie mee, zodat per saldo geen dubbele heffing ontstaat.
Wat dit betekent voor de praktijk
In de praktijk komt het vooral aan op een juiste vaststelling van het genietingstijdstip. Omdat betalingen rondom het overlijden vaak niet samenvallen met de periode waarop zij betrekking hebben, is het van belang nauwkeurig te bepalen wanneer rente of huur volgens het kasstelsel is genoten. Daarmee kan het werkelijke rendement in het overlijdensjaar correct worden toegerekend aan de erflater of de erfgenamen.
Heb je vragen over dit onderwerp, dan kun je contact opnemen met de fiscale afdeling. Bij voorkeur doe je dit via fiscaal@auxiliumadviesgroep.nl
Ons team Fiscaal helpt je graag!
