De schuldigerkenning op papier wordt al jaren gebruikt voor vermogensoverheveling bij leven, vooral richting de volgende generatie. Het instrument wordt vooral toegepast wanneer ouders vermogen willen schenken, maar dit niet direct willen of kunnen uitkeren, bijvoorbeeld omdat het vastzit in een woning of onderneming.
In de Voorjaarsnota 2026 wordt de schuldigerkenning op papier expliciet aangeduid als een ‘opmerkelijke belastingconstructie’. Dat is doorgaans een signaal dat de wetgever het gebruik ongewenst vindt en ingrijpen overweegt.
Waarom schenken bij leven?
Door vermogen bij leven over te dragen, wordt de toekomstige nalatenschap verkleind. Dat kan leiden tot minder erfbelasting bij overlijden. Voor kinderen geldt een tarief van 10% tot €158.669 en 20% over het meerdere.
In de praktijk wordt daarom vaak bewust binnen de 10%-schijf gebleven. De schenkbelasting wordt dan beperkt gehouden, terwijl wordt voorkomen dat het vermogen later tegen 20% erfbelasting wordt belast.
Daarbij geldt wel dat door schenken bij leven de belastingheffing naar voren wordt gehaald. In plaats van erfbelasting bij overlijden is nu al schenkbelasting verschuldigd. Dit levert een liquiditeits- en timingnadeel op, maar dit nadeel wordt vaak geaccepteerd als daar een structureel tariefvoordeel tegenover staat.
Waarom een schuldigerkenning op papier?
Bij een schuldigerkenning op papier schenken ouders een bedrag dat schuldig wordt gebleven. Civielrechtelijk ontstaat bij de ouders een schuld en bij het kind een vordering, terwijl er geen geld wordt overgemaakt. Het netto vermogen van de ouders neemt af, maar de middelen blijven feitelijk beschikbaar.
Fiscaal wordt deze schulderkenning aangemerkt als een schenking, zodat schenkbelasting verschuldigd is. Jaarlijks is daarnaast rente verschuldigd over de schuld. Deze rente moet daadwerkelijk worden betaald en kwalificeert niet als schenking. Door deze rentebetalingen neemt het vermogen van de ouders jaarlijks af, wat leidt tot een lagere toekomstige nalatenschap.
Voorwaarden
Voor fiscale werking moet aan een aantal strikte voorwaarden zijn voldaan. De schuldigerkenning op papier moet worden vastgelegd in een notariële akte. Daarnaast moet over het schuldig erkende bedrag jaarlijks 6% rente worden betaald. Het gaat daarbij om een daadwerkelijke betaling; een administratieve verwerking of verrekening is onvoldoende.
Wordt niet aan deze voorwaarden voldaan, dan kan dit bij overlijden tot gevolg hebben dat de schuldigerkenning alsnog tot de nalatenschap wordt gerekend.
Voorgestelde ingrepen van de wetgever
De Voorjaarsnota 2026 bevat twee voorstellen die de kern van de schuldigerkenning op papier raken. Ten eerste wil de wetgever de vaste rente van 6% vervangen door een rente gebaseerd op de marktrente, die periodiek wordt aangepast. In de huidige marktomstandigheden betekent dit een duidelijke verlaging van de jaarlijkse rente.
Daarnaast wordt voorgesteld de schuldigerkenning op papier bij overlijden alsnog tot de nalatenschap te rekenen. De eerder betaalde schenkbelasting wordt dan verrekend met de erfbelasting om dubbele heffing te voorkomen.
Wat betekent dit in cijfers?
Ouders hebben een vermogen van €1,5 miljoen en één kind. Zij willen hun vermogen gefaseerd bij leven overhevelen via een schuldigerkenning op papier en daarbij binnen de 10%-schijf van de schenkbelasting blijven. In 2026 wordt een schuldigerkenning van €150.000 aangegaan.
Vergelijking in cijfers
| Huidige wetgeving | Voorgestelde wijzigingen | |
| Schuldigerkenning | €150.000 | €150.000 |
| Jaarlijkse vrijstelling | €6.000 | €6.000 |
| Belastbare schenking | €144.000 | €144.000 |
| Schenkbelasting (10%) | €14.400 | €14.400 (verrekening) |
| Jaarlijkse rente | 6% vast | Marktrente (bijv. 2,5%) |
| Rente per jaar | €9.000 | €3.750 |
| Rente over 10 jaar | €90.000 | €37.500 |
| Schuld bij overlijden | Buiten nalatenschap | In nalatenschap |
| Verlaging nalatenschap – hoofdsom | €150.000 | – |
| Verlaging nalatenschap – rente | €90.000 | €37.500 |
| Totale verlaging nalatenschap | €240.000 | €37.500 |
Fiscaal effect
| Huidige wetgeving | Voorgestelde wijzigingen | |
| Besparing erfbelasting hoofdsom (20%) | €30.000 | €0 |
| Besparing erfbelasting rente (20%) | €18.000 | €7.500 |
| Totale erfbelastingbesparing | €48.000 | €7.500 |
| Betaalde schenkbelasting | €14.400 | €14.400 (verrekend met erfbelasting) |
| Netto fiscaal voordeel | €33.600 | €7.500 |
Duiding
Het fiscale voordeel van de schuldigerkenning op papier zit zowel in het buiten de nalatenschap houden van de hoofdsom als in de jaarlijkse vermogensafname door rente. De voorgestelde wijzigingen raken beide elementen, waardoor het belastingvoordeel grotendeels verdwijnt.
Wat betekent dit voor de adviespraktijk?
Voor bestaande schuldigerkenningen op papier is het raadzaam te controleren of steeds volledig aan de voorwaarden wordt voldaan, met name of de rente jaarlijks daadwerkelijk is betaald. Een gemiste rentebetaling kan in de huidige situatie al verstrekkende gevolgen hebben.
Voor nieuwe vermogensplanningstrajecten is het zaak cliënten tijdig te informeren over de veranderende spelregels. Zolang de wet niet is gewijzigd, blijft de schuldigerkenning op papier toegestaan, maar de richting die de wetgever kiest maakt duidelijk dat het instrument zijn fiscale effectiviteit dreigt te verliezen.
Juist omdat nog geen overgangsrecht of inwerkingtreding bekend is, bestaat nu handelingsruimte. Dit is het moment om bestaande dossiers kritisch te herbeoordelen en met cliënten het gesprek aan te gaan over de (toekomstige) inzet van de schuldigerkenning op papier.
Conclusie
De schuldigerkenning op papier staat duidelijk onder druk. Wat jarenlang een stabiel en praktisch instrument was binnen estate planning, dreigt zijn fiscale meerwaarde grotendeels te verliezen. Voor adviseurs betekent dit alertheid, dossiercontrole en vooral: tijdig anticiperen voordat wetgeving die ruimte definitief sluit.
Hulp nodig?
Het team Fiscaal helpt je graag!
Stuur een mail aan fiscaal@auxiliumadviesgroep.nl.
